Kelam İlmi Nasıl Bir İlimdir?

Kelâm ilmi İslâm’a özgü bir şey değildir. Diğer ilahi dinler de kendilerine has kelâm konularına sahip olabilirler.

Kelâm ilmi İslâm’a özgü bir şey değildir. Diğer ilahi dinler de kendilerine has kelâm konularına sahip olabilirler.

“KELÂM İLMİ”NİN VAZİFELERİ

“Kelâm ilmi”nin üç önemli vazifesi vardır:
1) Dinin temel inançlarını belirlemek
Dini inançları açıklayarak düzenli bir şekilde insanların hizmetine sunmaya ihtiyaç duyulmuştur. Bunun sebebi; Kuran’ı Kerim’de (Mukaddes metnin tabiatı gereği) ve Peygamberin sözlerinde, inanç esaslarının düzenli bir şekilde sunulmamasıdır.
Kuran’ı Kerim, siyasi, tarihi, toplumsal, kültürel, fertsel, hukuksal, fıkıhsal ve diğer çeşitli konuları, inanç konularıyla beraber ele almıştır. Bu yüzden bu konulardan her birini, özellikle akide konularını ortaya çıkararak düzenlemek, din âlimlerinin çalışmalarına ihtiyaç duyar. İnanç kısmında bu vazife mütekellimin yani, kelâm ilmi konusunda söz sahibi âliminin vazifesidir.
2) Dini inançları açıklamak
Mütekellim, dini inançları belirledikten sonra onları açıklayarak tefsir, tahlil ve ispat eder. Örneğin dini delillerden (Allah birdir)sonucunu kabullendikten sonra, akli delillerle bunu ispat etmeğe çalışır. Aynı şekilde, dini inançların birbirleriyle çelişmediklerini, aralarındaki uyumluluğu aydınlatma vazifesi de mütekellime aittir.
3)Dini inançları savunarak şüphelere cevap vermek:
Mütekellimin diğer bir vazifesi, dine karşı olan kimselerin, yaptığı itiraz ve eleştiriler karşısında, dini inançları savunmaktır.
Kelâm ilmini, yüklendiği vazifeyi göz önüne alarak şöyle diyebiliriz: “Kelâm İlmi; dini inançları belirleyen, açıklayıp ispat eden, şüphe ve itirazlar karşısında onları savunan bir ilimdir.”[1]  
Şehit Mutahhari’de Kelâm ilminin bu üç vazifesi olduğuna inanarak, üsteki tarife yakın bir tarif getirmiştir.
“Kelâm ilmi, İslâm inançları hakkında, yani İslâm açısından inanılıp, iman edilmesi gereken şeyler hakkında bahseder. Önce onları açıklar, sonra onları ispat etmek için deliller getirir ve onları savunur”[2]
İlimlerden birçoğunun belirli bir konusu vardır. Örneğin matematiğin konusu, sayıdır. Yani bu ilmin bütün konuları ve önermeleri sayının kanunları hakkındadır. Ama bu, her ilmin, mutlaka bir konusu olmasını gerektirmez. Kelâm ilmi belirli bir konusu olmayan ilimlerden biridir. Bazen Allah ve onun sıfatları hakkında söz ederken, bazen kıyametten, bazense Peygamberler (a.s) hakkında konuşur.
Kelâm ilminin konularını, mevzusu belirlemez. Söz ettiğimiz vazife ve hedefler, Kelâm ilminin konularını belirler.


[1] -Bu tarifte ilmi Kelâma, hedef ve vazifesi göz önüne alınarak bakılmıştır. Üsteki tarif bu açıdan mantık ilminin tarifine benzer. “Mantık, onlara riayet etmekle (aklı) düşüncede hata yapmaktan koruyan kanunlar topuluğudur.
[2] -Mutahhari, Aşna’i ba Ulum’i İslâm, İntişarat-ı Sadra, c.2, s.9

Google+ WhatsApp