Haccın Müstehap Amelleri

Muaviye b. Ammar İmam Cafer Sadık’ın (a.s) şöyle burduğunu nakletmiştir: “Arefe günü öğlen ve ilkindi namazını birlikte kıl ve dua etmek için kendini hazırla. Zira Arefe günü dua ve hacet isteme günüdür. Sonra vakar ve sükunetle dua yerine gelirsin. Sonra Allah’a hamd ve şükrederek “ La İlahe illallah” söyle. Sonra yüz kere “Allah’u Ekber” yüz kere “Elhamdulillah”, yüz kere “Sübhanallah” ve yüz kere ihlâs süresini oku. İstediğin kimselere dua et. Duada ciddi ve ısrarlı ol. Zira Arefe günü dua edip hacet isteme günüdür. Şeytandan Allah’a sığın, zira şeytan için Arefe günü insana Allah’ı unutturmak en çok istediği şeydir. O gün halkı seyre dalmaktan sakın. Okuduğun dualar arasında şu duayı da oku:

«اللّهُم إنّي عَبْدُك فَلا تَجْعَلْني مِنْ اَخِيبِ وَفْدِكَ وَ ارْحَمْ مَسيرى إلَيْكَ مِنَ الفَجِّ الْعَمِيقِ»

Şu duayı okuması da müstehaptır:

«اللّهُمَّ رَبَّ الْمَشَاعِرِ كُلِّها فُكَّ رَقَبَتي مِنَ النّار وَ اَوْسِعْ عَلَيَّ مِنْ رِزْقِكَ الْحَلالِ وَ اَدْرَأ عَنّي شَرَّ فَسَقَهِ الْجِنَّ وَالإنْسِ»

Ve şöyle der:

«اللّهُمَّ لا تَمْكِرْ بي وَلا تَخْدَ عَنّي وَ لا تَسْتَدْرِجْني»

Sonra şöyle der:

«اللّهُمَّ إنّي اَسألُكَ بِحَوْلِكَ وَ جودِكَ وَ مَنِّكَ وَكَرَمِكَ وَ فَضلِكَ, يا اَسْمَعَ السامِعينَ وَ يا اَبْصَرَ النّاظِرينَ وَ يا اَسْرَعَ الْحَاسِبينَ وَ يَا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ اَنْ تُصَلّي عَلَي مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اَنْ تَفْعَلْ بِى كَذا وَ كَذا»

Sonra da isteklerini dile getirerek ellerini duaya kaldırarak şu duayı okur:

«اللّهُم حاجَتي اِلَيْكَ الّتي اِنْ اَعْطَيْتَنيهَا لَمْ يَضُرُّني مَا مَنَعْتَني وَاِنْ مَنَعْتَنيهَا لَمْ يَنْفَعْني مَا اَعْطَيْتَني اَسألُكَ خَلاصَ رَقَبَتي مِنَ النّار»

Şu duayı da okur:

«اللّهُم إنّي عَبْدُكَ وَ مِلْكُ يَدِكَ ناصِيَتي بِيَدِكَ وَ اَجَلِي بِعِلْمِكَ اَسألُكَ اَنْ تُوَفِّقَني لِمَا يُرْضيكَ عَنّي وَ اَنْ تُسَلِّمَ مِنّي مَنَاسِكِي الّتي اَرَيْتَهَا خَليلَكَ اِبْرَاهِيمَ صَلَواتُ اللهِ عَلَيْهِ وَ دَلَلْتَ عَلَيْهَا نَبِيَّكَ مُحَمَّدٍ صَلّي اللهُ عَلَيْهِ وَ آله»

Yine aynı şekilde şu duayı da okur:

«اللّهُمَّ اجْعَلني مِمَّنْ رَضَيْتَ عَمَلَهُ وَ اَطَلْتَ عُمْرَهُ وَ اَحْيَيْتَهُ بَعْدَ الْمَوْتِ حَياةً طَيِّبَةً»

Rivayet edilen dualardan bir de Resulullah’ın (s.a.a) Hz. Ali’ye öğrettiği şu duadır:

«لا إله إلا اللهُ وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ يُحْيي وَ يُميتُ وَ هُوَ حَيٌ لا يَموتُ بِيَدِهِ الْخَيْرُ وَ هُوَ عَلَي كُلِّ شَيءٍ قََديرٌ, اللّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ كَمَا تَقولُ و خَيْرٌ مِمّا يَقولُ القائِلونَ اللّهُمَّ لَكَ صَلاتي وَ نُسُكي وَ مَحْيايَ وَ مَمَاتي وَ لَكَ تُرَاثِي وَ بِكَ حَوْلي وَ مِنْكَ قُوَّتي, اللّهُمَّ إنّي اَعُوذُ بِكَ مِنَ الْفَقْرِ وَ مِنْ وَسْوَاسِ الصُدْرِ وِ مِن شِتاتِ الأَمْرِ وَ مِنْ عَذَابِِ النّارِ و مِن عَذابِ الْقَبْر, اللّهُمَّ إنّي اَسْألُكَ مِنْ خَيْرِ مَا تَأتي بِهِ الريَاح وَ اَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا تَأتي بِهِ الرّيَاح, إنّي اَسأَلُكَ خَيْرَ الرِّياحِ, وَاَسألُكَ خَيْرَاللّيلِ وَ خَيْرَ النّهارِ

Bu dualardan biri de Abdullah b. Meym’un naklettiği şu rivayettir: İmam Sadık’ın (a.s) şöyle buyurduğunu duydum ‘Allah Resulü (s.a.a) Arafat’ta vukuf etti. Güneş batmaya yakın hareket etmeden önce şöyle dua ettiler:

اَللّهُمَّ إنّي أعُوذُ بِكَ مِنَ الْفَقْرِ وَ مِنْ تَشَتُّتِ الأَمْرِ وَ مِنْ شَرِّ ما يُحْدث (لي) بِالَّيْلِ وَ النَّهَارِ اَمْسي ظُلْمي مُسْتَجيراً بِعَفْوِكَ و اَمْسي خَوْفي مُسْتجيراً بِأمانِكَ وَ اَمْسي ذُلّي مُسْتَجيراً بِعِزِّكَ وَ اَمْسي وَجْهي الْفانِي مُسْتَجيراً بِوَجْهِكَ الْبَاقِي يا خَيْرَ مَنْ سُئِلَ وَ يَا اَجْوَدَ مَنْ اَعْطَي جلّلني بِرَحْمَتِكَ وَ ألْبَسَني عافِيَتِكَ وَ اصْرِفْ عَنّي شَرَّ جَميعِ خَلْقِكَ.

Ebu Besir, İmam Sadık’ın (a.s) şöyle buyurduğunu nakleder: Arefe günü güneş battıktan sonra şöyle dua et:

اَللّهُمَّ لا تًجْعَلْهُ آخِرَ الْعَهْدِ مِنْ هَذَا الْمَوْقِف من قابلٍٍ أبَداً وَ ارْزُقْنيهِ ما اَبْقَيْتَني و اَقْلِبْني الْيَوْمَ مُفْلِحاً مُنْجِحاً مُسْتَجاباً لي مَرْحُوماً مًغْفُوراً لي ، بِاَفْضَلِ مَا يَنْقَلِبُ هَذَا الْيَوْمَ اَحَدٌ مِنْ وَفْدِكَ وَ حُجّاجِ بَيْتِكَ الْحَرامِ وَ اجْعَلْني الْيَوْمَ مِنْ اَكْرَمِ وَفْدِكَ عَلَيْكَ وَ اَعْطِني اَفْضَلَ ما اَعْطَيْتَ اَحَداً مِنْهُمْ مِنَ الْخًيْرِ وَ الْبَرَكَةِ وَ الْعافِيَةِ وَ الرّحْمَةِ وَ الرِّضْوانِ وَ الْمَغْفِرَةِ وَ بَارِكْ لي فِيمَا اَرْجَِعُ اِلَيْهِ مِنْ اَهلٍ اَوِ مَالٍ اَوْ قَليلٍ اَوْ كَثيرٍ وَ بَارِكْ لَهُمْ فِيَّ.

Müzdelife Vakfesinin Müstehapları

Bu müstehaplar da Arafat müstehapları gibi çoktur. Fakat burada birkaçını zikretmekle yetineceğiz:

1)Huzurlu bir kalple Arafat’tan Müzdelife’ye doğru yola çıkmak, istiğfar etmek, sağ taraftan kırmızı tepeye varıncaya kadar şu duayı okumak müstehaptır:

اَللّهُمَّ ارْحِمْ مَوْقَعِي وَ زِدْ في عَمَلي وَ سَلِّمْ لي دِيني وَ تَقَبَّلْ مِنّي مِنَاسِكي.

2) Yol yürürken normal şekilde yürümek

3) Gecenin üçte biri geçmiş olsa bile akşam ve yatsı namazını Meş’ar’e varıncaya kadar geciktirmek, iki namazı bir ezan ve iki ikame ile kılmak müstehaptır.

4) “Derre” vadisinin ortasında yolun sağından inmesi, ilk defa hacca gelen kimsenin ayağını Maş’er toprağına koyması.

5) O geceyi elinden geldiği kadar Allah’a ibadet ve itaatle geçirmesi ve şu duayı okuması:

اَللّهُمَّ اِنّي أساَلُكَ أنْ تَجْمَعَ لي فِيها جَوامِعَ الْخَيْرِ اَللّهُمَّ لا تُؤْيِسْني مِنَ الْخَيْرِ الَّذي سَألْتُكَ اَن تَجْمَعَهُ لي في قَلْبي ثُمَّ اَطْلٌبُ مِنْكَ أنْ تُعَرِّفْني مَا عَرَّفتَ اَوْلِيَائَكَ في مَنْزِلي هَذَا وَ اَنْ تَقِيني جَوامِعَ الشَّرِ.

6) Abdestli sabahlayıp, sabah namazından sonra abdestli olarak Allah’ı hamd ve sena ederek elinden geldiği kadar ilahi nimetleri ve lütufları zikretmek, Hz. Muhammet ve Ehl-i Beytine salat ve selam göndermek ve şu duayı okumak müstehaptır:

اَللّهُمَّ رَبَّ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ فُكَّ رَقَبَتي مِنَّ النّارِ و‍َ اَوْسِعْ عَليَّ مِنْ رِزْقِكَ الْحَلالِ و ادْرَأْ عَنّي شَرَّ فَسَقَةِ الْجِنِّ وَ الأنْسِ اَللّهُمَّ اَنْتَ خَيْرُ مَطْلوبٍ اِلَيْهِ وَ خَيرُ مَدْعُوٍّ اِلَيْهِ و خَيْرُ مُسئولٍ وَ لِكُلِّ وافِدٍ جائِزَهٌ فَاجْعَلْ جائِزَتي في مَوْطِني وَ مَوْقِفي هذا اَنْ تُقيلَني عَثْرَتي وَ تَقَبَّل مَعْذِرَتي وَ اَنْ تَتَجاوَزَ عَن خَطيئَتي ثُمَّ اجْعَلْ التَّقوي مِنَ الدُّنْيَا زَادِي

7) Meş’ar’dan Cemarat’ı taşlamak için gerekli olan 70 adet çakıl toplamak.

8) Muhassar vadisinden hızlı bir şekilde geçmek. Miktarının 100 adım olduğu tayin edilmiştir.

َاَللّهُمَّ سَلِّمْ لي عَهدي واقْبَلْ تَوبَتي وَ اَجِبْ دَعْوَتي واخْلُفْني بِخَيْرِ فِيمَنْ تَركْتُ بَعدي

Cemaratı Taşlamanın Müstehapları

Cemarat’ı taşlama müstehaplarından bir kaçı şunlardır:

1) Cemaratı taşlarken taharetli olmak.

2) Taşları eline aldığında şu duayı okumak:

اَللّهُمَّ إنَّ هذهِ حَصَيَاتِي فاحْصِهنَّ لي وارْفَعْهُنَّ  في عَمَلِي.

3) Her taşı atarken şu duayı okumak:

اللهُ اَكْبَرُ اَللّهُمَّ ادْحَرْ عنّي الشّيطَانَ اَللّهُمَّ تَصْديقاً بِكِتَابِكَ و عَلَي سُنَّةِ نَبيِّكَ مُحَمَّدٍ صلّي اللهُ عليهِ و آلهِ  اَللّهُمَّ اجْعَلْهُ لي حَجّاً مَبْروراً و عَمَلاً مَقْبولاً و سَعْياً مَشْكوراً و ذَنْباً مَغْفُوراً

4) Akabe cemeresi ile arasında on veya on beş zıra mesafe bulunması.

5) Akabe cemeresini yüzü cemereye ve arkası kıbleye dönük taşlamak. Birinci ve orta cemereyi ise Kıble’ye yüzü dönük olarak taşlamak.

6) Çakıl taşını başparmağın ucuna alıp şahadet parmağıyla vurarak atması.

7) Mina’da ki yerine döndükten sonra şu duayı okumak.

اَللّهُمَّ بِكَ وَثِقْتُ و عَلَيْكَ تَوَكَّلتُ فَنِعْمَ الرَّبُّ و نِعْمَ الْمَولَي و نِعْمَ النَّصِيرِ

Kurban Kesmenin Müstehapları

Kurban kesmenin müstehapları birkaç şeydir:

1)Mümkün olduğu taktirde kurbanlığın deve, sığır, o da mümkün değilse koç olması.

2) Kurbanlığın besili olması.

3) Kurban keserken şu duayı okuması:

وَجَّهتُ وَجْهِيَ لِلَّذي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ و الأَرضِ حَنيفاً مُسْلِماً و مَا أنَا مِنَ الْمُشركين إنَّ صَلاتِي و نُسُكِي و مَحْيَايَ وَ مَمَاتِي لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِين لا شَريكَ  لَهُ و بِذَالِكَ اُمِرْتُ وَ اَنَا مِنَ الْمُسْلِمينَ اَللّهُمَّ منْكَ و لَكَ بسْمِ اللهِ وَ باللهِ و اللهُ اَكْبر اَللّهُمَّ تَقَبَّل مِنّي

Kurbanlığı kendisinin kesmesi, yapamıyorsa elini kesenin elinin üzerine bırakması, bunu da yapamıyorsa kurban kesilen yerde hazır bulunması müstehaptır.

Saçı Kesmenin Müstehapları

1) Saçı tıraş ederken başın sağ tarafından başlayarak şu duayı okumak:

اَللّهُمَّ أَعْطِني بِكُلِّ شَعْرَةٍ نُوراً يَومَ القِيَامَةِ

2) Saçını Mina’da kendi çadırına gömmesi.

3) Tıraştan sonra sakalının etrafını toplaması ve tırnağını alması.

Hac Tavafı Ve Sa’yin Müstehapları

Tavaf, tavaf namazı ve sa’y için söylenen müstehaplar hac ve umre arasında ortak amellerdir. Hac tavafının kurban bayramı günü yapılması ve Mescidu’l-Haram’ın kapısına vardığında şu duayı okuması müstehaptır:

اَللّهُمَّ أَعِنّي عَلَي نُسُكِكَ و سَلِّمني لَهُ و سَلِّمْهُ لي ، اَللّهُمَّ اِنّي أَسأَلُكَ مَسْألَةَ الْعَلِيلِ الذّّلِيلِِ الْمُعْتَرِفِ بِذَنْبهِ أَن تَغْفِرَ لي ذُنُوبي و أَنْ تُرْجِعَني بِحَاجَتي ، اَللّهُمَّ إنّي عَبدُكَ وَ الْبَل‍دُ بَل‍دُكَ و الْبَيتُ بَيتُكَ جِئْتُ اًطلُبُ رَحْمَتَك و اَؤُمُّ طَاعَتَكَ مُتَبِّعاً لِأمْرِكَ رَاضِياً بِقَدَرِكَ أَسأَلُكَ مَسألةَ الْمُضطَرِّ اِلَيكَ الْمُطيعِ لِأمْرِك الْمُشْفِقِ مِنْ عَذَابِكَ الْخَائِفِ لِعُقُوبَتِكَ اَنْ تُبَلِّغَني عَفْوَكَ و تُجِيرَني مِنَ النَّارِ بِرَحْمَتِكَ.

Sonra Haceru’l-Esved’in yanına yaklaşarak elini sürüp öpmesi, öpmek mümkün değilse elini sürerek elinden öpmesi, o da mümkün değilse, Hacer’in karşısında durup tekbir getirmesi müstehaptır. Mekke’ye girerken tavaf esnasında söylediklerini veya benzerini söylemesi müstehaptır.

Mina’da Ki Müstehap Ameller

Hacının 11, 12 ve 13. günleri Mina’da bulunması müstehaptır. Müstehap tavaf için olsa bile Mina’dan ayrılmaması, bayram günü öğlen namazından başlayarak Mina’da 15 ve Mina dışında 10 namaz kıldıktan sonra tekbir getirmesi müstehaptır. Tekbiri şu şekilde söylemek daha iyidir:

اَللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ وَ لِلَّهِ الْحَمْدُ اللَّهُ أَكْبَرُ عَلَى مَا هَدَانَا وَلهُ الْحَمْدُ عَلَى مَااَبلاناوَ رَزَقَنَا مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ

Mina’da bulunduğu sürece vacip ve sünnet namazları Hıyf mescidinde kılması müstehaptır. Ebu Hamza Sumali, İmam Bakır’dan (a.s) naklen şöyle rivayet etmiştir. Hıyf’ta kılınan yüz rekât namaz, yetmiş yıllık namaza eşittir. Orada yüz kere “Sübhanallah” söylemek, bir köle azat etmek sevabındadır. Yine orada yüz kere “La İlahe İlallah” söylemek bir can diriltmek sevabındadır. Yüz kere “Allah-u Ekber” söylemek iki Irak’ın vergisini Allah yolunda sadaka vermek kadar sevaptır.

Mekke-i Muazzama’ya Ait Müstehaplar

Mekke-i Muazzama’nın bazı müstehapları şunlardır:

1)Allah’ı çokça zikredip Kurân okumak

2)Orada bir Kurân hatmetmek.

3)Zemzem suyu içmek ve içtikten sonra şu duayı okumak:

«اللُّهُمَّ اجْعَلْهُ عِلْماً نافِعاً وَ رِزْقاً وَاسِعاً وَشِفاءً مِنْ كُِّلِ دَاءٍ وَسُقْمٍ»

Sonra da şunu demesi:

بسم الله و بالله والشكر لله

4) Kabe’ye çokça bakmak

5) Bir gece gündüz on kere tavaf etmek; şöyle ki gecenin başlangıcında 3 kere, gecenin sonunda 3 kere, sabah olduktan sonra iki kere ve öğleden sonra iki kere tavaf etmelidir.

6) Mekke’de bulunduğu sırada yılın günleri sayısınca yani 365 kere tavaf etmek, bu miktarda olmazsa 52 kere, bu da mümkün olmazsa yapabildiği kadar tavaf etmesi.

7) İlk haccına giden hacı, Kâbe evine girmeden önce gusletmeli ve girerken de şu duayı okumalı:

اََللّهُمَّ اِنَّكَ قُلْتَ وَ مَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِناً فآمِنّي مِنْ عَذَابِِ النَّارِ

Sonra iki rekât namaz kılıp, birinci rekâtında Fatiha süresinden sonra, Hamim secde süresini ve ikinci rekâtında Fatiha süresinden sonra, Kurân’ın çeşitli yerlerinden 55 ayet okuması müstehaptır.

8) Kabe’nin 4 köşesinin her birinde 2 rekât namaz kılarak, namazdan sonra şu duayı okuması:

اللّهُمَّ مَنْ تَهَيَّأ اَوْ تَاَبَّأ اَوْ اَعَدَّ اَوِْ اسْتَعَدَّ لِوفَادَةٍ اِلَى مَخْلوُقٍِ رَجَاءَ رِفْدِهِ وَ جَائِزَتِهِ وَ نَوَافِلِهِ وَ فَوَاضِلِهِ فَاِلَيْكَ يَا سَيِّدِى تَهَيئَتى وَ تَعْبِِئَتى وَ اِعْدَادِى وَ اسْتِعْدَادِى رِجَاءَ رِفْدِكَ وَ نَوَافِلِكَ وَ جَائِزَتِكَ فَلا تُخِيبُ الْيَوْمَ رَجَائِي يَا مَنْ لا يَخِيبُ عَلَيْهِ سَائِلٌ وَ لا يَنْقُصُهُ نَائِلٌ فَاِنِّي لَمْ آتِكَ الْيَوْمَ ثِقَة بِعَمَلٍ صَالِحٍ قَدَّمْتُهُ وَ لا شَفَاعَةٌ مَخْلُوقٍ رَجَوْتُهُ وَلَكِني أتَيْتُهُ مُقِرّاً بِاظُّلْمِ وَالْاِسَاءَةِ عَلَى نَفْسِى فَاِنَّهُ لا حُجَّةَ لِى وَ لا عُذْرَ فَأسْألُكَ يَا مَنْ هُوَ كَذَالِكَ اَنْ تُصَلَّيَ عَلَي مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ تُعْطِينِي مَسْألَتِى وَ تُقِيلَنِي عُثْرَتِي وَ تَقْلِبْنِي بِرَغْبَتِى وَ لا تَرُدَّنِـى مَجْبُوهاً مَمْنُوعاً وَ لا خَائِباً يَا عَظيمُ يَا عَظيمَ يَا عَظيمَ اَرْجُوكَ لِلْعَظِيمِ أسْألُكَ يَا عَظيمُ اَنْ تَغْفِرَ لِيَ الذَّنْبَ الْعَظِيمَ لا اِلَهَ الا اَنْتَ

Kâbe’den çıkarken üç kere “Allah-u Ekber” demesi ve sonra şu duayı okuması müstehaptır:

اَللَّهُمَّ لا تجْهدْ بَلاءَنَا رَبَّـنـَا و لا تـُشْـمِـتْ بِنـَا اَعْـدَاءَنـَا فـَاِنـَّـكَ اَنـْتَ الضَّارُّ النـَّافـِع

Sonra aşağı inip merdivenleri soluna alarak Kâbe’yi karşısına alması ve merdivenin yanında iki rekât namaz kılması müstehaptır.

Veda Tavafı

Mekke’den ayrılmak isteyenin veda tavafı yapması müstehaptır. Her turda mümkün olursa Hacerul-Esved ve Rükn’ü Yemani’ye elini sürmesi müstehaptır. Müstecar’a vardığında daha önce o yer için zikredilen müstehapları yerine getirmeli ve istediği her duayı yapmalı. Sonra Haceru’l-Esved’e elini sürüp sinesini Kabe’ye yapıştırarak, bir elini Hacer’e diğerini de kapıya taraf koymalı ve Allah’a hamd ve sena edip, peygamber (s.a.a) ve Ehl-i Beyt’ine (a.s) salat ve selam gönderdikten sonra şu duayı okumalıdır:

اَللّهُمَّ صَلِّ عَلَي مُحَمّدٍ و آلِ مُحَمّدٍ عَبْدِكَ و رَسُولِكَ و ‌نَبِيِّكَ و اَمِينِكَ وَ حَبِيبِكَ و نَجَّـيْكَ وَ خِيَرَتِكَ مِنْ خَلْقِكَ اَللَّهُمَّ كَمَا بَلَّغَ رِسَالاتِكَ وَ جَاهَدَ فِي سَبِيلِكَ وَ صَدَعَ بِأَمْرِكَ وَ اُوذِي فِي جَمْبِكَ وَ عَبْدِكَ حَتَّي اَتَاهُ الْيَقِيـنِ اَللَّهُمَّ اَقْلِبْنِي مُفْلِحاً مُنْجِحاً مُسْتَجَاباً لِي بِاَفْضَلِ مَا يُرْجَعُ بِهِ اَحَدٌ مِنْ وِفْدِكَ مِنْ الْمَغْفِرَةِ وَالْبَـرَكَةِ وَ الرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوَانِ وَ الْعَافِيَةِ

 Şam-i rüknünün karşısında bulunan Hannatiyn kapısından çıkması, tekrar bu mukaddes yerlere dönebilmeyi Yüce Allah’tan dilemesi ve çıkarken bir dirhemlik hurma alarak fakirlere sadaka vermesi müstehaptır.

Google+ WhatsApp